Trudne wybory - o wojnie, która wtargnęła do warszawskiego Zoo

Warszawskie zoo zawsze kojarzyło mi się z beztroską,  spacerami i szczerym zachwytem nad zwierzętami. Tym bardziej uderzające jest to, że w czasie II wojny światowej nabrało zupełnie innego znaczenia. Na terenie ogrodu oraz w modernistycznej willi jego dyrektorów znajdowali schronienie ludzie uciekający z getta. Wśród ocalonych byli m.in. artyści i intelektualiści, jak rzeźbiarka Magdalena Gross czy pisarka Rachela Auerbach, a także całe rodziny. Za tę niezwykłą odwagę i pomoc Jan i Antonina Żabińscy zostali później uhonorowani tytułem Sprawiedliwych wśród Narodów Świata. Trudno czytać o tym bez emocji. I właśnie na takim tle Maria Paszyńska buduje swoją opowieść.

Autorka nie zaczyna jednak od wojny. Najpierw pozwala nam poznać Piotra, chłopca z praskiego podwórka, który nie ma łatwego startu. Ojciec alkoholik, surowa babka, bieda i poczucie, że świat nie ma mu wiele do zaoferowania. A jednak pojawia się coś, co wszystko zmienia, to nauka czytania. To piękny moment, bo widać, jak dzięki książkom w chłopcu budzi się wyobraźnia i nadzieja. Kiedy trafia na „W 80 dni dookoła świata” Juliusza Verne'a, jego marzenie jest proste, a jednocześnie niezwykłe. Chce zobaczyć słonia i kiedyś się nim opiekować. I właśnie to marzenie prowadzi go do warszawskiego zoo.

Kiedy wybucha wojna, wszystko się zmienia i to w sposób, który czytelnik odczuwa niemal fizycznie. Zoo przestaje być miejscem marzeń, a staje się przestrzenią ukrycia i nieustannego napięcia. To tam spotykają się Piotr, Ada i Daniel, troje bohaterów, których losy splatają się w sposób nieoczywisty. Ich historia jest pełna emocji strachu, nadziei, miłości, ale też trudnych decyzji, które nie mają dobrych rozwiązań. Czytając, miałam wrażenie, że każda kolejna strona może przynieść coś nieprzewidywalnego i często właśnie tak się działo.

 „Wybór Ady” nie próbuje być podręcznikiem historii. To nie jest książka, która zasypuje nas faktami. Raczej taka, która pozwala poczuć, jak mogło wyglądać życie zwykłych ludzi w okrutnych czasach. W centrum są emocje, relacje i wybory, które definiują bohaterów. Wojna jest tłem, ale bardzo wyraźnym, niemal namacalnym.

Doceniam, jak ważnym elementem tej opowieści jest też obecność zwierząt, które są częścią świata bohaterów. To ciekawy i poruszający kontrast - z jednej strony brutalność rzeczywistości, a z drugiej potrzeba troski, czułości i opieki.

Warto też wspomnieć, że książka była wcześniej wydana pod tytułem „Willa pod Zwariowaną Gwiazdą”. Dla mnie jednak pod nowym tytułem wybrzmiewa jeszcze mocniej, bo rzeczywiście to opowieść o wyborach. O tym, co robimy, gdy zostajemy postawieni w sytuacji granicznej.

To jedna z tych historii, które pochłania się szybko i nie dlatego, że są lekkie, ale dlatego, że trudno się od nich oderwać. Sama czytałam ją z rosnącym napięciem, chcąc jak najszybciej dowiedzieć się, jak potoczą się losy bohaterów, a jednocześnie trochę odwlekając zakończenie.

„Wybór Ady” Marii Paszyńskiej, z Wydawnictwa Książnica, to nasz Tytuł tygodnia. Do piątku będziemy prezentować wybrane fragmenty książki, mając nadzieję, że pozwolą Słuchaczom poczuć jej klimat i zachęcą do sięgnięcia po całość.