Mariusz Kruk „Idzie Grześ przez wieś...” - wernisaż

Mariusz Kruk jest jedną z najbardziej wyrazistych postaci polskiej sceny sztuki współczesnej. Artysta, pisarz i filozof, funkcjonujący poza głównym nurtem, a jednocześnie dotykający jego najważniejszych napięć. Jego twórczość sytuowana jest na styku sprzeczności – między tym, co pozornie niewinne – a tym, co niepokojące i odpychające; między estetyczną formą a egzystencjalnym doświadczeniem niepewności. U podstaw tej praktyki leży potrzeba zrozumienia — samego siebie i otaczającej rzeczywistości. Trudno dziś jednoznacznie rozstrzygnąć, który z tych obszarów okazuje się bardziej wymagający. W swojej twórczości Kruk decyduje się odwrócić znany porządek —hierarchiczny i oparty na skali — zastępując go strategią multiplikacji i unifikacji. Jest to gest konsekwentny i radykalny, który stał się jednym z fundamentów jego języka artystycznego.

Wystawa o tytule „Idzie Grześ przez wieś..." stanowi próbę uchwycenia tego paradoksalnego „centrum”, w którym idee, obrazy i doświadczenie istnienia spotykają się w nieoczywistej, często prowokującej formie. Na ekspozycji zaprezentowane zostaną prace, powstałe na przestrzeni ponad czterech dekad działalności artystycznej. Obrazy, prace na papierze, obiekty oraz assemblage ukazują różnorodność języka Kruka, jego konsekwencję twórczą oraz szerokie możliwości warsztatowe.

Formy przedmiotów powszednich, dobrze znanych z codziennego doświadczenia, stają się u Kruka elementami budującymi rzeczywistość funkcjonującą na odmiennych zasadach. Ich znaczenie nie jest już tożsame z tym, które przypisujemy im na co dzień. Przeskalowanie – pozornie mające wywoływać niepokój – w istocie prowadzą ku refleksji nad aktualnym statusem tych obiektów, a także nad naszym własnym miejscem w złożonej i niejednoznacznej konstrukcji świata. Od mebli po pejzaże — wszystko zostaje tu poddane temu samemu procesowi redefinicji. Istotnym wymiarem twórczości Kruka pozostaje również nienachalny oniryzm, odwołujący się do logiki snu i doświadczenia podświadomości. Motyw ten obecny jest od najwcześniejszych etapów jego artystycznej drogi, nie jako dosłowna narracja czy ilustracja snów, lecz jako atmosfera – sposób organizowania form, czasu i znaczeń. Szczególnie wyraźnie ujawnił się on w realizowanych w latach 80. XX wieku akcjach grupy Koło Klipsa, których efemeryczny charakter sprawia, że dziś funkcjonują przede wszystkim jako obraz z przeszłości zachowany w pamięci. Tworzone wówczas obiekty-przedmioty miały z góry określony, krótki czas istnienia. Prace, które przedstawiały np. „palącą się świnie” nie były pomyślane jako trwałe dzieła, lecz jako wydarzenia – skoncentrowane wokół jednej, intensywnej chwili. Kluczowym momentem ich istnienia stawał się akt destrukcji, który nie oznaczał końca pracy, lecz jej spełnienie. To doświadczenie ulotności, bliskie logice snu, w którym obrazy pojawiają się i znikają bez wyraźnej przyczyny, na trwałe wpisało się w praktykę artystyczną Kruka i do dziś pozostaje jednym z jej istotnych punktów odniesienia.

Od ponad czterdziestu lat Kruk rozwija praktykę, którą można określić mianem poezji wrażeń. Jej istotą jest uwrażliwianie odbiorców na sensy i napięcia ukryte w codzienności— w tym, co pozornie stabilne, a zarazem nieustannie podatne na zakłócenie. Praktyka Kruka opiera się więc na ruchu i otwartości — na świadomym odchodzeniu od konwencji, zanim te zdążą skostnieć i zamienić się w ograniczenie.

Wystawa „Idzie Grześ przez wieś...” kreśli figurę artysty jako kreatora próbującego zebrać, uporządkować i zrozumieć świat warunkujący jego własne istnienie, a jednocześnie wymykający się stabilnym ocenom. W odpowiedzi na tę zmienność pojawia się konieczność ciągłego podważania zastanych fundamentów oraz budowania na ich miejscu nowych. W tej perspektywie żadna odpowiedź nie ma charakteru ostatecznego. Każda forma rozumienia zostaje prędzej czy później zastąpiona kolejną, wynikającą z aktualnego momentu historycznego.

Wernisaż wystawy odbędzie się 12.02.2026r. o godz. 17:30 w Galerii Artis przy ul. Kutrzeby 10 w Poznaniu. Wystawę można będzie oglądać od 13.02.2026 do 15.05.2026. Wstęp wolny.